Trend polegający na podkreślaniu ekologiczności usług i produktów jest powszechny i obejmuje również wino, czego dowód stanowi wyodrębnienie nowej kategorii trunków określanych jako naturalne albo też domowe. Czym się one charakteryzują i odróżniają od pozostałych gatunków? Gdzie i jakimi sposobami są wytwarzane? Jakie kryteria muszą zostać spełnione, aby dany wyrób został przydzielony do tej grupy? Poniżej odpowiadamy na te i inne pytania związane z tematem.
Czym są wina naturalne?
W odróżnieniu od innych typów wino naturalne nie podlega żadnym określonym regulacjom. Należy także odróżnić je od wariantów ekologicznych czy biodynamicznych, które już są objęte ściśle wskazanymi zasadami. Jego definicja jest umowna, a nie oficjalna, również dlatego, że nie istnieją zestandaryzowane certyfikaty pozwalające na atestowanie produktów. Praktyka pozostaje jednak taka, że do omawianej kategorii zalicza się trunki wytwarzane ze szczepów pochodzących z winnic znajdujących się w niedalekiej odległości od punktu sprzedaży. W tym przypadku właśnie lokalność odgrywa ważną rolę, między innymi ze względu na chęć uproszczenia do maksimum procesów transportu i dystrybucji.
Innym nieoficjalnym kryterium stosowanym do definiowania wina naturalnego są wykorzystywane procedury wytwórcze. Przyjmuje się, że w tej grupie znajdują się wyłącznie trunki powstające w sposób nieinterwencyjny, w ramach spontanicznej fermentacji. Brakuje tu miejsca na zaawansowane procedury technologiczne i pełną automatyzację czynności – chodzi o to, żeby proces wytwarzania napoju z winogron był możliwie jak najbardziej organiczny.
Na czym polega produkcja win naturalnych?
Aspektem wyróżniającym wina naturalne jest często anonimowe pochodzenie. Są tworzone w niewielkich, lokalnych piwnicach, z daleka od nastawionych na masową produkcję, komercyjnych winnic prowadzonych przez rozbudowane przedsiębiorstwa. W tym przypadku docenia się charakterystykę szczepu i terroir oraz kunszt konkretnego winiarza, który wkłada pasję i serce w wytworzenie swojego trunku. To on odpowiada za selekcję i pozyskiwanie winogron, które powinny być zbierane ręcznie lub pochodzić z upraw ekologicznych bądź biodynamicznych, a następnie nadzoruje produkcję.
Również sam proces wytwórczy jest maksymalnie uproszczony i pozbawiony wszelkiego rodzaju dodatków, które stosuje się powszechnie w masowym winiarstwie. Zgodnie z tymi zasadami rezygnuje się z użycia:
- drożdży,
- siarczynów,
- cukru,
- substancji odżywczych.
Co istotne, pomimo braku tych składników w organicznym procesie fermentacji dochodzi do naturalnego wydzielania się zarówno siarczynów, jak i drożdży, co przekłada się na mętność napoju. Nieinterwencyjna produkcja sprawia, że powstające wino odzwierciedla specyfikę szczepu oraz warunki geologiczne i klimatyczne, w jakich dojrzewa. Przekrój charakterystyki trunków z tej kategorii jest więc szeroki i obejmuje zarówno warianty owocowe, jak i z przewagą kwasowości. Różnorodne jest również zabarwienie, które może być w zasadzie dowolne, począwszy od białego, poprzez różowe, skończywszy na czerwonym.
Naturalna produkcja wina – trend, który przestał być niszowy
Co interesujące, naturalne wino zrodziło się na bazie sceptycznego podejścia do beczkowania. Co do zasady, miłośnicy organicznej produkcji starają się odchodzić od tej metody i sięgają po inne sposoby, na przykład fermentację w umieszczonych w glebie amforach z gliny (takie techniki stosuje się w Gruzji) czy nalewanie do butelki nie w pełni sfermentowanego soku (Francja), w efekcie czego powstaje lekko musujący napój o bliżej nieokreślonej charakterystyce, którą można poznać dopiero po otwarciu.
Wina naturalne stanowią prawdziwy fenomen ostatnich lat. Popyt na nie rośnie bardzo dynamicznie, w efekcie czego czerpać inspirację z tej metody wytwarzania trunku winnego zaczynają również duże przedsiębiorstwa, reklamując swoje wyroby jako organiczne czy domowe. To najlepszy sygnał pokazujący, że nurt produkcji zgodnej z założeniami entuzjastów naturalności staje się coraz bardziej powszechną praktyką, która rozprzestrzenia się w szybkim tempie.
FAQ, najczęstsze pytania o wina naturalne
- Czym jest wino naturalne?
Wino naturalne powstaje przy możliwie niewielkiej ingerencji człowieka zarówno podczas uprawy winorośli, jak i produkcji samego trunku. Najczęściej wykorzystuje się ręcznie zbierane winogrona pochodzące z upraw ekologicznych lub biodynamicznych, a fermentacja odbywa się spontanicznie przy udziale drożdży naturalnie występujących na owocach. Wina naturalne zwykle nie są intensywnie filtrowane, klarowane ani modyfikowane dodatkami enologicznymi.
- Czym wino naturalne różni się od ekologicznego i biodynamicznego?
Określenia te odnoszą się do różnych aspektów produkcji. Certyfikat ekologiczny dotyczy przede wszystkim sposobu uprawy winorośli i ograniczenia stosowania syntetycznych środków chemicznych. Biodynamika obejmuje dodatkowo holistyczne podejście do całego gospodarstwa. Wino naturalne wyróżnia przede wszystkim minimalna ingerencja podczas winifikacji, jednak nie istnieje jedna powszechnie obowiązująca definicja ani jednolity system certyfikacji takich win.
- Czy wino naturalne zawiera siarczyny?
Tak, nawet wino bez dodatku siarczynów może zawierać ich niewielką ilość, ponieważ związki te powstają naturalnie podczas fermentacji. Część producentów win naturalnych całkowicie rezygnuje z dodawania dwutlenku siarki, inni wykorzystują go w minimalnych ilościach, aby zwiększyć stabilność trunku. Informacji na ten temat warto szukać na etykiecie lub w opisie konkretnego produktu.
- Dlaczego niektóre wina naturalne są mętne i smakują inaczej?
Mętność może wynikać z rezygnacji z filtracji i klarowania, przez co w butelce pozostają naturalne osady oraz drobinki pochodzące z procesu fermentacji. Wina naturalne mogą mieć bardzo różnorodne profile smakowe, od świeżych i owocowych po bardziej kwasowe, ziemiste lub lekko fermentacyjne. Ich charakter zależy od szczepu, terroir, rocznika oraz metod stosowanych przez konkretnego winiarza.